Chỉ số BMI là gì?

Chỉ số khối cơ thể (BMI) là cân nặng của một người tính bằng kilogam chia cho bình phương chiều cao tính bằng mét. Chỉ số BMI cao có thể cho thấy lượng mỡ trong cơ thể cao. BMI sàng lọc các loại cân nặng có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe, nhưng nó không chẩn đoán được lượng mỡ trong cơ thể hoặc sức khỏe của một cá nhân.

Chỉ số BMI là một thước đo được sử dụng để đánh giá cân nặng của một người. Công thức tính BMI áp dụng cho cả nam và nữ, dành riêng cho người trưởng thành từ 18 tuổi trở lên. Tuy nhiên, BMI không phù hợp cho phụ nữ mang thai, vận động viên, người cao tuổi và có thể thay đổi theo các quốc gia khác nhau.

Béo phì không chỉ ảnh hưởng đến ngoại hình mà còn gây ra nhiều vấn đề nghiêm trọng về sức khỏe, như tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, tiểu đường, ung thư,… Để đánh giá tình trạng béo phì, có nhiều phương pháp như đo lớp mỡ dưới da hoặc tỷ trọng mỡ trong cơ thể. Tuy nhiên, phương pháp được Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo phổ biến nhất là dựa trên chỉ số BMI. Dưới đây là hướng dẫn đo và tính toán chỉ số BMI theo Viện Dinh Dưỡng Quốc Gia.

Chỉ số BMI là gì?

Chỉ số BMI là gì?

Chỉ số BMI (Body Mass Index), còn được gọi là chỉ số khối cơ thể hoặc chỉ số thể trọng, là một công cụ phổ biến để đo lượng mỡ trong cơ thể. Chỉ số này được tính dựa trên chiều cao và cân nặng, áp dụng cho cả nam và nữ trưởng thành.

Công Thức Tính Chỉ Số BMI
BMI được tính theo công thức sau: BMI = W/ H²

Trong đó:

BMI: Đơn vị thường dùng là kg/m²
W: Cân nặng (kg)
H: Chiều cao (m)

Một người có chỉ số BMI bình thường sẽ nằm trong khoảng 18,5 – 24,9. Con số này cho thấy bạn đang ở mức cân nặng lý tưởng, biểu hiện của sức khỏe tốt và ít nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến cân nặng. 

Tỷ Lệ Vòng Eo/Mông: Đánh Giá Sự Phân Bố Mỡ Trong Cơ Thể

Để đánh giá sự phân bố mỡ trong cơ thể, chỉ số vòng eo/mông (Waist Hip Ratio – WHR) là một công cụ hữu ích.

Công Thức Tính Chỉ Số WHR

WHR = [Vòng eo (cm)] / [ Vòng mông (cm)]

Vòng eo: Đo ngang rốn.
Vòng mông: Đo qua điểm phình to nhất của mông.

Giá Trị WHR Chuẩn

• Nam giới: WHR nên từ 0,95 trở xuống.
• Nữ giới: WHR nên từ 0,85 trở xuống.

Ý Nghĩa Của Chỉ Số WHR

Chỉ số WHR hỗ trợ đánh giá sức khỏe tổng thể bên cạnh chỉ số BMI. Mặc dù BMI giúp phân loại mức độ gầy béo dựa trên chiều cao và cân nặng, nhưng nó không phản ánh sự phân bố mỡ trong cơ thể. Mỡ tập trung nhiều ở vùng bụng và eo là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ mắc nhiều bệnh lý nguy hiểm như tiểu đường, rối loạn lipid máu, và xơ vữa động mạch.

Các Dạng Béo Phì Dựa Trên Phân Bố Mỡ

• Béo phì toàn thân: Mỡ phân bố đều khắp cơ thể.
• Béo phì trung tâm (dạng “quả trứng”): Mỡ tập trung ở vùng bụng và eo. Đây là kiểu béo phì “phần trên” và có nguy cơ cao mắc nhiều bệnh lý.
• Béo phì phần thấp (dạng “quả lê”): Mỡ tập trung nhiều ở vùng mông, đùi và háng. Người có kiểu béo phì này có nguy cơ bệnh tật thấp hơn so với béo phì trung tâm.

Những yếu tố ảnh hưởng đến trọng lượng cơ thể

• Lượng calo dư thừa: Cơ thể cần đủ calo để đáp ứng nhu cầu năng lượng hàng ngày. Tuy nhiên, lượng calo dư thừa sẽ được lưu trữ dưới dạng chất béo. Việc tiêu thụ quá nhiều calo sẽ dẫn đến thừa cân và béo phì.
• Tuổi tác: Cân nặng thường tăng lên một chút khi bạn già đi.
• Yếu tố di truyền: Một số người có rối loạn di truyền, dẫn đến béo phì.
• Quá trình mang thai: Trong thai kỳ, mẹ bầu thường tăng cân. Sau khi sinh, phụ nữ thường khó giảm cân về mức bình thường như trước khi mang thai.

Ngoài các yếu tố về cơ địa hay thai kỳ, bạn có thể chủ động kiểm soát lượng calo nạp vào cơ thể hàng ngày để duy trì chỉ số BMI ở mức bình thường.

Chỉ số BMI quá cao có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe

Bao gồm:

• Bệnh tim mạch: BMI cao làm tăng nguy cơ mắc các bệnh như cao huyết áp, bệnh mạch vành, và suy tim.
• Đái tháo đường tuýp 2: Người có BMI cao có nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường tuýp 2 cao hơn do cơ thể kháng insulin.
• Bệnh lý về khớp: Thừa cân gây áp lực lên các khớp, đặc biệt là khớp gối và hông, dẫn đến viêm khớp và đau nhức.
• Các vấn đề về hô hấp: BMI cao có thể gây ra các vấn đề về hô hấp như ngưng thở khi ngủ và khó thở.
• Bệnh gan nhiễm mỡ: Thừa cân có thể dẫn đến gan nhiễm mỡ, gây tổn thương gan và tăng nguy cơ viêm gan, xơ gan.
• Nguy cơ ung thư: Người có BMI cao có nguy cơ cao hơn mắc các loại ung thư như ung thư vú, đại tràng, và nội mạc tử cung.
• Sức khỏe tâm thần: Thừa cân và béo phì có thể gây ra các vấn đề tâm lý như trầm cảm, lo âu và giảm tự tin.

Do đó, duy trì chỉ số BMI ở mức bình thường là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe toàn diện.

Làm thế nào để có chỉ số BMI lý tưởng?

Tập luyện thể dục đều đặn giúp bạn lấy lại cân năng lý tưởng

1. Chế độ ăn uống hợp lý:

– Ăn uống cân đối: Đảm bảo chế độ ăn uống của bạn có đủ các nhóm thực phẩm như rau củ quả, protein, ngũ cốc nguyên hạt và chất béo lành mạnh.
– Kiểm soát khẩu phần ăn: Tránh ăn quá nhiều, đặc biệt là các thực phẩm có hàm lượng calo cao.
– Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn: Tránh xa các loại thực phẩm chứa nhiều đường, muối và chất béo không lành mạnh.

2. Tập luyện thể dục đều đặn:

– Hoạt động thể chất hàng ngày: Cố gắng tập luyện ít nhất 30 phút mỗi ngày, bao gồm các bài tập cardio, tập tạ và yoga.
– Tìm kiếm hoạt động yêu thích: Chọn các hoạt động thể thao hoặc bài tập bạn thích để duy trì động lực.

3. Thay đổi lối sống lành mạnh:

Ngủ đủ giấc: Đảm bảo bạn ngủ từ 7-9 giờ mỗi đêm để cơ thể được nghỉ ngơi và phục hồi.
Giảm căng thẳng: Thực hiện các phương pháp thư giãn như thiền, yoga, hoặc tham gia các hoạt động giải trí.

4. Kiểm soát cân nặng:
– Theo dõi cân nặng: Cân thường xuyên để kiểm tra sự thay đổi và điều chỉnh kịp thời.
– Đặt mục tiêu hợp lý: Thiết lập các mục tiêu giảm cân hoặc duy trì cân nặng cụ thể và thực hiện từng bước nhỏ.

Áp dụng các biện pháp trên một cách kiên trì và đều đặn sẽ giúp bạn đạt được và duy trì chỉ số BMI lý tưởng, từ đó cải thiện sức khỏe và chất lượng cuộc sống.

Biên tập bởi: Khoetunhien24h

Nguồn tham khảo: Vinmec.com